Profilaktyka czyli zapobieganie odleżynom

Najskuteczniejszą metodą walki z odleżynami jest ich prewencja. Dzięki znajomości czynników ryzyka i mechanizmów powstawania odleżyn opracowano zasady zapobiegania odleżynom.  Pierwszym etapem jest ocena ryzyka powstawania odleżyny, ma to też istotne znaczenie u pacjenta już mającego odleżynę.

Profilaktyka odleyn - materac przeciwodleżynowy zmiennociśnieniowy

Materac przeciwodleżynowy zmiennociśnieniowy

Ocena ryzyka powstania odleżyny – oceniana powinna być na początku leczenia lub w momencie pogorszenia się stanu pacjenta. Przykładem takiej skali jest skala Norton:

Czynniki ryzyka 4321
Stan fizykalny dobry dość dobry średni bardzo ciężki
Stan świadomości pełna przytomność i świadomość apatia zaburzenia świadomości stupor lub śpiączka
Aktywność, zdolność przemieszczania się chodzi samodzielnie chodzi z asystą porusza się tylko na wózku inwalidzkim stale pozostaje w łóżku
Stopień samodzielności przy zmianie pozycji pełna ograniczona bardzo ograniczona całkowita niesprawność
Czynności zwieraczy odbytu i cewki moczowej pełna sprawność zwieraczy sporadyczne moczenie się zazwyczaj nietrzymanie moczu całkowite nietrzymanie moczu i stolca


Lub skala Douglas:


Czynniki ryzyka
43210
Stan odżywienia (Hb)
dieta pełnowartościowa

dieta niewłaściwa

tylko płyny

żywienie pozajelitowe lub Hb poniżej 10 g%
Aktywność
chodzi samodzielnie

chodzi z trudnością

porusza się tylko na wózku inwalidzkim

stale pozostaje w łóżku
Czynność zwieraczy odbytu i cewki moczowej
pełna czynność zwieraczy

sporadyczne moczenie się

nietrzymanie moczu

całkowite nietrzyma-nie moczu i stolca
Ból
bez bólu

ślad bólu

okresowo

związane z ruchem

stały ból lub dyskomfort
Stan skóry
bez zmian

skóra sucha, cienka, zaczerwieniona

uszkodzenia powierzchniowe

uszkodzenia tkanek głębokich lub jamy
Stan świadomości
pełna przytomność i świadomość

pełna przytomność i świadomość

stupor

brak współpracy

śpiączka

Osoby zajmujące się pacjentem zagrożonym odleżynami powinny być zaopatrzone w środki pielęgnacyjne dla skóry, materace przeciwodleżynowe zmiennociśnieniowe, pokrowce na materace, specjalistyczne podkłady, podpórki pod piety, poduszki przeciwodleżynowe.. W warunkach szpitalnych prowadzona jest odpowiednia dokumentacja zgodna z zaleceniami Konsultanta Krajowego w dziedzinie pielęgniarstwa w sprawie prowadzenia profilaktyki odleżyn u pacjentów hospitalizowanych.

Pielęgnacja skóry polega na dbałości o czystość, częstość mycia skóry uzależniamy od potliwości pacjenta i zanieczyszczania się. Skórę po umyciu delikatnie osuszamy, oklepujemy dłonią ułożoną w łódeczkę, natłuszczamy preparatami zachowującymi zasadowe PH i delikatnie masujemy. Dbamy o to aby pacjent leżał na gładkiej powierzchni, wszelkie fałdy prześcieradła czy podkładu, okruchy i twarde przedmioty mogą spowodować nowe odleżyny. Pacjent z grupy ryzyka odleżyn powinien leżeć na materacu przeciwodleżynowym. Przekładanie czyli zmiana pozycji pacjenta jest planowana w zależności od stanu i punktacji ww. skalach lub skali Waterlow.

Skala Waterflow:

Budowa ciała ruchowa:

Średnia 0

Powyżej średniej 1
Otyłość 2
Wychudzenie3

Stan skóry: 

Zdrowa 0

Bibułkowata 1
Sucha 1
Obrzęknięta 1
Wilgotna 1
Przebarwiona 2
Pęknięta/plamista 3

Choroby neurologiczne: :

Cukrzyca, SM, uszkodzenie
mózgowo-naczyniowe,
paraplegia
4-6

Płeć/ wiek:

Mężczyzna 1
Kobieta 2
14-49 1
50-64 2
65-74 3
75-80 4
81 i powyżej 5

Operacje:

Ortopedyczne,
poniżej pasa

Kręgosłupowe 5
Trwające > 2 godz. 5

Wypróżnianie:

Pełne/cewnik 0
Okresowe nietrzymanie moczu 1
Cewnikowanie/nietrzymanie kału 2
Nietrzymanie kału i moczu 3

Apetyt :

Przeciętny 0
Słaby 1
Karmienie przez sondę 2
Tylko płyny 2

Zdolność :

Pełna 0
Niepokój 1
Apatia 2
Ograniczona 3
Wyciąg 4
Wózek 5

Niedożywienie tkanki:

Krańcowe wyniszczenie 8
Zawał serca 5
Schorzenia naczyń 5
Anemia 2
Palenie tytoniu 1