Leczenie odleżyn

Leczenie odleżyn polega przede wszystkim na chirurgicznym opracowaniu czyli wycięciu tkanek martwych. W zapobieganiu dalszemu pogłębianiu się odleżyn istotne znaczenia ma uzupełnianie niedoborów pokarmowych, witamin, cynku, żelaza i witaminy C.

Często spotykam się pacjentami u których na martwą tkankę stosowane są specjalistyczne często bardzo drogie opatrunki – jest to błąd. Rodzaj opatrunków w fazie powstawania martwicy nie ma kluczowego znaczenia, dobrze jest kiedy opatrunek zachowuje wilgotność i ma działanie przeciwbakteryjne jednocześnie buforuje kwaśny odczyn zmienionych zapalnie tkanek. Bardzo istotną rolę odgrywa odciążanie okolicy odleżyny, osiąga się to poprzez przekładanie pacjenta z boku na bok, materac i poduszki przeciwodleżynowe. Opatrunki specjalistyczne hydrożelowe, dekstranomerowe mają ogromne zastosowanie w okresie ziarninowania i naskórkowania rany odleżynowej – nie ma co od nich zaczynać. Stosowane są również alginiany opatrunki z węglem i srebrem aktywnym oraz środki enzymatycznie czynne.

Vacuterapia

Vacuterapia – leczenie opatrunkami z podciśnieniem – nadaje się do niewielkich odleżyn położonych w miejscach dostępnych dla takiej terapii. W praktyce niewiele odleżyn da się leczyć metodą podciśnieniową.

Terapia podcisnieniowa odlezyn pico smith nephew
Terapia podcisnieniowa odlezyn pico smith nephew

Wycięcie odleżyny

Wycięcie odleżyn polega na oddzieleniu na ostro tkanki martwiczej, wykonywane jest skalpelem i/lub nożyczkami chirurgicznymi. Chirurg porusza się na granicy tkanki martwej i żywej. Przy prawidłowym wykonaniu zabiegu pacjent nie powinien odczuwać bólu. Po wycięciu może pojawić się przemijające krwawienie z rany – jest to bardzo pozytywny objaw świadczący o istnieniu ukrwienia tej okolicy. Krwawienie po wycięciu zatrzymuje się samoistnie.

W końcowym etapie leczenia odleżyn rozważa się przeszczep skóry, jednak jedynie w wybranych przypadkach. Doświadczenie uczy, że niewiele takich przeszczepów kończy się wyleczeniem odleżyny.

Już w XIX wieku dowiedziono, że wycinanie tkanek martwiczych przyśpiesza gojenie odleżyny. Logiczne jest, że przekładanie pacjenta, częsta zmiana pozycji osoby leżącej ma kluczowe znaczenie w profilaktyce i leczeniu odleżyn. Wraz z rozwojem badań wdrożono profilaktykę odleżyn we wszystkich oddziałach szpitalnych. Jednak mimo stosowania zasad postepowania z pacjentami narażonymi na ryzyko powstania odleżyn  – odleżyny nadal stanowią problem porównywalny z zakażeniami wewnątrzszpitalnymi. Na naszej stronie omówimy szeroko przyczyny powstawania odleżyn, czynniki ryzyka pacjenta z odleżyną, metody postepowania z odleżynami, sposoby gojenia odleżyn. Warto pamiętać czytając to opracowanie, że nie ma jednej dobrej metody zapobiegania odleżynom, nie ma te z idealnego opatrunku na odleżynę. Nie kwestionowaną metodą leczenia odleżyn z martwicą jest wycięcie tkanek martwiczych – tak zwane wycięcie odleżyny.

Czynniki sprzyjające powstawanie odleżyn:

  • Typ budowy ciała – osoby szczupłe niedożywione, mające zanikowa tkankę podskórną w okolicy krzyżowej i pięt.
  • Unieruchomienie – czynnik często związany z choroba podstawową, zwykle  nie dający się usunąć. Jedynie częste zmiany pozycji przekładanie pacjenta z boku na bok. Stosowanie materaca przeciwodleżynowego jest zawsze wskazane.
  • Stan odżywienia – Czynnik często związany z wiekiem lub chorobą przewlekłą wyniszczającą organizm. Dąży się do uzupełnienia niedoborów żywieniowych u takich pacjentów. Stosowane są preparaty odżywcze zawierające duże ilości białka np. Cubitan Nutricia.
  • Nietrzymanie moczu – zapobieganie  moczeniu polega zwykle na założeniu cewnika Foley’a do pęcherza moczowego.
  • Nietrzymanie kału – zapobieganie jest trudne, dbałość o prawidłową dietę, regulacja oddawania stolca i natychmiastowa toaleta po zanieczyszczeniu łagodzą skutki nietrzymania stolca.
  • Obecność infekcji – wszystkie odleżyny III stopnia są zakażone bakteriami w tym bakteriami beztlenowymi, stosowanie antybiotyków w leczeniu odleżyn ma zastosowanie jedynie w przypadkach uogólnionego zakażenia i zależy od decyzji chirurga opracowującego ranę odleżyny.  
  • Płeć – kobiety są dwukrotnie bardziej narażone na powstawanie odleżyn, trzeba też wziąć pod uwagę, że kobiety statystycznie dłużej żyją a odleżyna to choroba ludzi starych.
  • Wiek – wraz z wiekiem jesteśmy słabsi i mniej aktywni ruchowo, krew krąży słabiej w zmienionych miażdżycowo naczyniach, skóra cieńczeje,  tkanka podskórna zanika tym samym skóra bardziej jest narażona na odleżyny.
  • Wpływ leków –  takich jak aminy katecholowe, sterydy, cytostatyki.
  • Ciężka choroba podstawowa – ciężki stan pacjenta unieruchamia go w łóżku, krew słabiej odżywia tkanki i odleżyny powstają często w ciągu kilku godzin.

Na szczególna uwagę zasługują czynniki sprzyjające powstawaniu odleżyn występujące u ludzi starych: Zmniejszona ilość tkanki podskórnej, słaba elastyczność skóry, niedożywianie, trudności w utrzymaniu higieny, obniżenie poczucia bólu, gorsze ukrwienie tkanek, osłabienie ruchomości – odruchów obronnych.